Dublin (angielska wymowa: [dʌblɪn] lub [dʊblɪn]; irl. Baile Átha Cliath, wym. [bˠalʲə a:hə klʲiəh]) – stolica i największe miasto Irlandii, położone w prowincji Leinster.
Miasto jest położone na wschodnim wybrzeżu Irlandii, nad Morzem Irlandzkim, u ujścia rzeki Liffey (irl. An Life) do Zatoki Dublińskiej. Rzeka dzieli miasto na dwie części o zdecydowanie odmiennym charakterze: Northside oraz nowocześniejszą i bardziej zamożną Southside. Dublin jest głównym ośrodkiem administracyjnym, kulturalnym, ekonomicznym i przemysłowym kraju. Miasto posiada port morski połączony kanałami z rzeką Shannon oraz port lotniczy Dublin. Miasto jest też ośrodkiem turystycznym.
Angielska nazwa Dublin pochodzi z irlandzkiej nazwy Dúbh Linn oznaczającej "czarny staw". Współczesna irlandzka nazwa to Baile Átha Cliath oznaczająca "miasto brodu z trzcinowymi płotami".
Wg spisu ludności z roku 2011 miasto zamieszkuje 525 383 mieszkańców, natomiast historyczne hrabstwo Dublin wg spisu miało 1 270 603 mieszkańców. Wyróżnia się też region aglomeracji Dublina (Greater Dublin Area) administracyjnie obejmujący hrabstwa Dun Laoghaire-Rathdown, Fingal i Południowy Dublin.
Podobnie jak reszta Irlandii, a także większość północno-zachodniej Europy, Dublin jest położony w strefie ciepłego morskiego klimatu umiarkowanego, charakteryzującym się łagodną zimą i chłodnym latem. Średnia maksymalna temperatura w styczniu wynosi 7 °C, a w lipcu 18 °C[2].
Najbardziej słonecznymi miesiącami są maj i czerwiec, podczas gdy najbardziej deszczowym miesiącem jest sierpień (76 mm), zaś najbardziej suchym jest kwiecień (46 mm). Opady są rozłożone równomiernie w ciągu roku. W okresie zimowym głównym opadem jest deszcz, śnieg występuje rzadziej i w miesiącach od listopada do marca. W okresie jesiennym Dublin dosięgają wiatry znad Atlantyku jednak nie mają już one takiego wpływu jak na obszary zachodniej Irlandii.
| Średnia temperatura i opady dla Dublina |
| Miesiąc |
Sty |
Lut |
Mar |
Kwi |
Maj |
Cze |
Lip |
Sie |
Wrz |
Paź |
Lis |
Gru |
Roczna |
| Średnie najwyższe temperatury [°C] |
7 |
7 |
9 |
11 |
13 |
16 |
18 |
18 |
16 |
12 |
10 |
8 |
12 |
| Średnie najniższe temperatury [°C] |
2 |
3 |
3 |
5 |
7 |
10 |
12 |
11 |
10 |
7 |
5 |
3 |
6 |
| Opady [mm] |
63.5 |
50.8 |
50.8 |
48.3 |
55.9 |
55.9 |
66 |
76.2 |
63.5 |
73.7 |
68.6 |
68.6 |
741,7 |
| Źródło: Weatherbase[2] 2010-12-25 |
edytuj Zabytki i atrakcje turystyczne
Dublin jest atrakcyjnym pod względem turystycznym miastem, decyduje o tym m.in. jego specyficzna atmosfera. Zachowało się tutaj stosunkowo niewiele starszych zabytków (sprzed XVII wieku). Jednym z nich jest Zamek Dubliński, wybudowany przez Normanów na miejscu dawnej fortyfikacji wikingów w XIII wieku. Swój obecny wygląd zawdzięcza on jednak przebudowie z XVIII wieku. W pobliżu zamku, od zachodniej strony znajduje się katedra Christchurch z 1172 roku. Powstała ona po wyburzeniu poprzedniej drewnianej katedry wzniesionej przez wikingów. W późniejszych wiekach popadała coraz bardziej w ruinę – dzisiejszy kształt to efekt kompleksowej renowacji i przebudowy z końca XIX wieku. Drugą katedrą w Dublinie jest katedra św. Patryka. Obie stanowią własność Kościoła Irlandii, będącego częścią wspólnoty anglikańskiej i są udostępniane dla zwiedzających po uiszczeniu opłaty.
W centrum miasta dominuje niewysoka, stosunkowo młoda zabudowa, w przeważającej mierze utrzymana w stylu georgiańskim i neoklasycznym (XVIII w.). W kilku miejscach zachował się układ urbanistyczny z tego okresu z charakterystycznymi ceglanymi domami. Z epoki wiktoriańskiej pochodzą natomiast budynki Biblioteki Narodowej i Muzeum Narodowego na prawym brzegu Liffey. Na północ od nich, bliżej rzeki znajdują się budynki Uniwersytetu Irlandii (Trinity College), założonego w 1592 roku. Najciekawszym obiektem kompleksu jest uniwersytecka biblioteka, znana z kolekcji iluminowanych rękopisów ze słynną Księgą z Kells (Book of Kells).
Małe ulice handlowe w centrum miasta
Dublin jako stolica kraju i ośrodek kulturalny, szczyci się dużą liczbą muzeów i galerii sztuki (35 obiektów). Najważniejszymi z nich są oddziały Muzeum Narodowego, gromadzące cenne zabytki i dzieła sztuki wyspy. W głównym gmachu wystawiane są przedmioty z epoki brązu i żelaza, a także średniowieczne. W Aneksie Muzeum Narodowego znajdują się obiekty związane z obecnością wikingów na wyspie. Galerię Narodową tworzy kolekcja malarstwa irlandzkiego i europejskiego (obrazy Tycjana, Rembrandta, Caravaggia i in.). Licznie odwiedzane są również Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Hugh Lane Gallery.
W mieście nie brak również terenów rekreacyjnych. Znajdujący się na lewym brzegu rzeki, Phoenix Park jest uważany za jeden z największych parków miejskich Europy[3]. W jego obrębie znajdują się tereny sportowe, miejskie zoo, rezydencja prezydenta kraju oraz rezydencja ambasadora Stanów Zjednoczonych.
Region Dublina obejmuje nie tylko samo miasto, ale i jego okolice (w granicach hrabstwa). Wzdłuż wybrzeża Morza Irlandzkiego znajdują się kąpieliska: Dún Laoghaire (także przystań promowa), Dalkey, Dollymount Strand, Howth i in. Brzeg oraz wysepki Zatoki Dublińskiej są terenami, gdzie zimują gatunki ptactwa arktycznego; stanowią one cel przyjazdów miłośników obserwacji ptactwa.
Zabytki:
Tramwaj w centrum Dublina (Luas)
O'Connell Street jest najbardziej reprezentacyjną z dublińskich ulic. Upamiętnia ona nazwisko wybitnego irlandzkiego polityka i patrioty Daniela O'Connella, którego monumentalny pomnik stoi nad rzeką, u wlotu ulicy. W centralnym punkcie ulicy na środku pomiędzy dwiema jezdniami ulicy, na początku 2003 roku został ustawiony monument, zwany oficjalnie "Spire of Dublin" (Dublińska iglica). Wśród licznie zamieszkującej Polonii w Dublinie, monument ten jest jednak nazywany "Szpila".
Port morski w Dublinie znajduje się zaledwie 3.5 km od centrum miasta. Bardzo dobra infastruktira portu pozwala na obsługe zarówno frachtu jak i pasażeròw. Można stąd popłynąć do Wielkiej Brytanii oraz na Wyspę Man.[5]
W odległości 10 kilometrów od centrum miasta znajduje się lotnisko międzynarodowe. Międzynarodowy kod dublińskiego lotniska: DUB.
edytuj Komunikacja autobusowa
W Dublinie istnieje prawie 160[6] dziennych linii autobusowych a także 18[7] linii nocnych Nitelink obsługiwanych głównie przez Dublin Bus[8] oraz linie międzymiastowe, które obsługuje Bus Éireann[9].
Istnieje także wielu niezależnych przewoźników obsługujących połączenia międzymiastowe i lokalne, m.in. Finnegan's Bray[10], St. Kevin's Bus Service[11], J.J. Kavanagh[12], Aircoach[13], Urbus[14] itd.
Składa się z jednej linii z Howth i Malahide do Bray i Greystones.
Trwają plany, by znacznie rozszerzyć system DART. Projekt przewiduje wybudowanie tunelu pod centrum miasta, pozwalający na utworzenie dwóch oddzielnych linii.
Obecnie istniejąca część, zostałaby rozdzielona w centrum i z południa skierowana na północny zachód, natomiast część północna na południowy zachód przez projektowany tunel.
Składa się z czterech linii:
W roku 2004 zostały otwarte dwie linie tramwajowe.
Od 2008 roku rozpoczęto rozbudowę sieci tramwajowej. Jako pierwsze powstają odcinki będące przedłużeniem tzw. "czerwonej linii". Z jednej strony tramwaj wydłużony będzie do dublińskiego portu (Docklands), a druga strona od Tallaght do Saggart. Natomiast "linia zielona" wydłużana jest z Sandyford do Cherrywood. Szacuje się, że tramwaju używa w Dublinie około 80 tys. osób dziennie.
Do roku 2015 planowane jest wydłużenie linii zielonej, przecinającej Hrabstwo Dun Laoghaire-Rathdown do Bray w Hrabstwie Wicklow.
W 2006 Railway Procurement Agency ogłosiła, że Luas osiągnął ponadplanowy zysk po roku działania.
Irlandzki rząd rozpoczął narodowy plan transportu w 2007, oddając do użytku Dublin Port Tunnel (łączący dubliński port z lotniskiem). Szacuje się, że koszty projektu wyniosą 34,4 miliardów euro przez następne 10 lat. Większość funduszy przeznaczona zostanie na budowę siedmiu nowych linii Luas, dwie linie metra, nowe linie szybkiej kolei miejskiej DART oraz na główną stację tramwaju St Stephen's Green, która ma być centralnym miejscem przesiadkowym.
edytuj Miasta partnerskie
edytuj Współpraca bez oficjalnej umowy
Przypisy
Praca zbiorowa pod redakcją naukową Macieja Salamona: Wielka Historia Świata Tom 4 Kształtowanie średniowiecza. Warszawa: Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005, s. 150. ISBN 83-85719-85-7.
edytuj Linki zewnętrzne
|
Stolice Europy |
|
| Stolice niepodległych państw |
Amsterdam (konstytucyjna), Holandia • Andora, Andora • Ateny, Grecja • Belgrad, Serbia • Berlin, Niemcy • Berno, Szwajcaria • Bratysława, Słowacja • Bruksela, Belgia • Budapeszt, Węgry • Bukareszt, Rumunia • Dublin, Irlandia • Haga (siedziba rządu), Holandia • Helsinki, Finlandia • Kijów, Ukraina • Kiszyniów, Mołdawia • Kopenhaga, Dania • Lizbona, Portugalia • Londyn, Wielka Brytania • Lublana, Słowenia • Luksemburg, Luksemburg • Madryt, Hiszpania • Mińsk, Białoruś • Monako, Monako (państwo-miasto) • Moskwa, Rosja • Oslo, Norwegia • Paryż, Francja • Podgorica, Czarnogóra • Praga, Czechy • Reykjavík, Islandia • Ryga, Łotwa • Rzym, Włochy • San Marino, San Marino • Sarajewo, Bośnia i Hercegowina • Skopje, Macedonia • Sofia, Bułgaria • Sztokholm, Szwecja • Tallinn, Estonia • Tirana, Albania • Vaduz, Liechtenstein • Valletta, Malta • Warszawa, Polska • Watykan, Watykan (państwo-miasto) • Wiedeń, Austria • Wilno, Litwa • Zagrzeb, Chorwacja
|
|
Stolice terytoriów zależnych
i państw nieuznawanych |
|
|
.JPG&filetimestamp=20110725124659)
.JPG&filetimestamp=20110725132735)
